ಎಚ್.ಎಸ್. ಶಿವಪ್ರಕಾಶ್ ಕವಿತೆ ‘ಮತ್ತೆ ನೀ ಹುಟ್ಟುವುದು’

ಕನ್ನಡದ ಕವಿತೆಗಳಿಗೆ ಹೊಸತೊಂದು ನುಡಿಗಟ್ಟು ಮತ್ತು ಅರ್ಥಲೋಕವನ್ನು ನೀಡಿದ ಎಚ್. ಎಸ್. ಶಿವಪ್ರಕಾಶ್ ಕವಿಯಾಗಿ, ನಾಟಕಕಾರರಾಗಿ, ಅನುವಾದಕರಾಗಿ, ವಿಮರ್ಶಕರಾಗಿ ಹೆಸರು ಮಾಡಿರುವ ವಿಶಿಷ್ಟ ಬರಹಗಾರರು.

ಮಿಲರೇಪ , ಮಳೆ ಬಿದ್ದ ನೆಲದಲ್ಲಿ , ಅನುಕ್ಷಣ ಚರಿತೆ , ಸೂರ್ಯ ಜಲ,ನವಿಲು ನಾಗರ, ಮಳೆಯೇ ಮಂಟಪ , ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ , ಮಬ್ಬಿನ ಹಾಗೆ ಕಣಿವೆಯಾಸಿ, ಮೀಸಲು ಕವಿತೆಗಳು ಮುಂತಾದುವು ಇವರ ಕವನಸಂಕಲನಗಳು. ಶಿವಪ್ರಕಾಶರ ಕವಿತೆಗಳಲ್ಲಿ ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ತನ್ನ ಪರಿಸರದೊಡನೆ ಕವಿ ನಡೆಸಿದ ಸಂವಾದಗಳು, ನುಡಿಯ ನುಡಿಗಟ್ಟಿನ ಎಲ್ಲೆಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸುತ್ತಾ ತನ್ನದೇ ಆದ ಹೊಸತೊಂದು ಶೈಲಿಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡು ನಿಂತಿವೆ .

ಸದ್ಯ ನವದೆಹಲಿಯ ಜೆ.ಎನ್.ಯು ವಿಶ್ವ ವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಎಸ್ತೆಟಿಕ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಆಗಿದ್ದಾರೆ.

ಇಲ್ಲಿ ಅವರ ‘ಮತ್ತೆ ನೀ ಹುಟ್ಟುವುದು’ ಕವಿತೆಯ ಹುಟ್ಟಿದ ಬಗೆಯನ್ನು ಸ್ವತ: ಶಿವಪ್ರಕಾಶ್ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ರಂಗಕರ್ಮಿ  ಐ. ಕೆ ಬೊಳುವಾರು ಕವಿತೆಯನ್ನು ವಾಚಿಸಿದ್ದಾರೆ . ಕವಿತೆಯ ಪೂರ್ಣ ಪಠ್ಯ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಅನುವಾದವನ್ನು ಕೂಡ ಕೊಡಲಾಗಿದೆ .

ಶಿವಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿರುವಂತೆ, ಹಿಂದೆ ದಕ್ಷ ಮಹಾರಾಜನು ಎಲ್ಲ ದೇವಾನುದೇವತೆಗಳನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿ ಒಂದು ಯಜ್ಞವನ್ನು ಮಾಡಿದ. ಆದರೆ, ರಾಕ್ಷಸರ ಸ್ನೇಹಿತನೆಂಬ ಕಾರಣದಿಂದ ಶಿವನನ್ನು ಮಾತ್ರ ಈ ಪವಿತ್ರ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಆಹ್ವಾನಿಸಿಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದ. ಶಿವನಿಗೆ ಇಚ್ಛೆಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ದಾಕ್ಷಾಯಿಣಿ ಈ ಬಹಿಷ್ಕಾರವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಲು ಹಾಗು ಗಂಡನಾದ ಶಿವನನ್ನು ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳಲು ತಂದೆ ದಕ್ಷನ ಬಳಿ ಬಂದಳು. ಆದರೆ, ದಕ್ಷ ಮಹಾರಾಜ ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ಅವಳನ್ನು ಅವಮಾನಿಸಿದಾಗ ಸಹಿಸಲಾರದೆ ಯಜ್ಞಕುಂಡಕ್ಕೆ ಹಾರಿ ತನ್ನ ಜೀವ ತೆತ್ತಳು. ವಿಷಯ ತಿಳಿದ ಶಿವನು ದಕ್ಷ ಹಾಗೂ ಇತರ ದೇವರುಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರತೀಕಾರ ತೀರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ತನ್ನ ರೌದ್ರಾವತಾರವಾದ ವೀರಭದ್ರನನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದ.

ತನ್ನ ದೇವತೆಯಿಂದ ದೂರವಾದ ಶಿವನು ಶಕ್ತಿಹೀನನಾಗಿ, ಹಲವಾರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದ. ಹೀಗಿರುವಾಗ, ದಾಕ್ಷಾಯಿಣಿ ಪರ್ವತರಾಜನ ಪುತ್ರಿ ಪಾರ್ವತಿಯಾಗಿ ಮರುಜನ್ಮ ಪಡೆದಳು. ಪುನಃ ಶಿವನೊಂದಿಗೆ ಸೇರಲು ಆಕೆಯೂ ಹಲವಾರು ಘೋರ ತಪಸ್ಸುಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದಳು. ಈ ವಿಯೋಗ ಸಂಯೋಗಗಳ ಕಥೆಯು ಶಿವ-ಪಾರ್ವತಿಯರ ವಿವಾಹ ಮತ್ತು ರಾಕ್ಷಸರಿಂದ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿದ ಕುಮಾರನ ಜನನದೊಂದಿಗೆ ಅಂತ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದುವೇ ಕಾಳಿದಾಸನ ಕಾವ್ಯ ಕುಮಾರ ಸಂಭವದ ಕಥಾವಸ್ತು.

ಎಚ್.ಎಸ್. ಶಿವಪ್ರಕಾಶ್ ಕವಿತೆ 'ಮತ್ತೆ ನೀ ಹುಟ್ಟುವುದು' | H.S. Shivapraksh poem


ಮತ್ತೆ ನೀ ಹುಟ್ಟುವುದು

ಹೋಗು ದಕ್ಷನ ಮಗಳೆ

ನೀನು ತಿರುಗಿ ಬರುವೆ ಅಂತ
ಕರಗದೆ ಕಾಯುತ್ತವೆ ಈ ನೂರು ಮಂಜಿನ ಬೆಟ್ಟ
ಅಲ್ಲಿ ಕೊರೆವ ಗವಿ ಕತ್ತಲಿನಲ್ಲಿ
ಅರಳುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತವೆ ನೀಲಿ ಮಂಜು ತಾವರೆ

ಕೈಯ ಕೊಳ್ಳಿ ಮಾಡಿ
ಜೀವದೆಣ್ಣೆ ಬತ್ತಿ ದೀಪಗಳ
ಉರಿಸುತ್ತ ಕಣ್ಣಲ್ಲಿ ಸುತ್ತ
ನಿನ್ನ ಬರವಿನ ಹಗಲು ಇರುಳಿನ
ಗೆಜ್ಜೆಯುಲಿವಿಗೆ ಹೆಜ್ಜೆಗಳನಿಕ್ಕುತ್ತ
ಹೊಟ್ಟೆ ಎದೆಗಳ ಡೊಳ್ಳು ಬಾರಿಸುತ
ಪಾತಾಳ ಮೆಟ್ಟಿ
ಗೌರಿಶಂಕರ ನೆತ್ತಿ ನಡುಗುವ ಹಾಗೆ
ಆಗಸದ ವಿಶಾಲ ಭಿತ್ತಿ ಹರಿಯುವ ಹಾಗೆ
ನೆಗೆನೆಗೆದು ಕುಪ್ಪಳಿಸಿ ಬೇವಬೆವತು
ದಣಿದುರುಳಿ ಮತ್ತೆದ್ದು
ಕುಣಿಯುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತಾರೆ
ಈ ನಂದಿ ಆ ಭೃಂಗಿ
ಭೂತಗಣಗಳ ಮಧ್ಯ

ದೇವಪುತ್ರಿಗೂ ಆಜೀವ ತಿರುಕನಿಗೂ
ಯಾವ ಯಾತ್ರಾ ನಂಟು?
ಹೊತ್ತಾಯಿತು ಹೊರಡು
ಕಟ್ಟಿಕೋ ನೆನಪಿನ ಗಂಟು
ಮುತ್ತುಗಳ ಸರ ನತ್ತು ಬೆಂಡೋಲೆ
ಅಪ್ಪುಗೆ ಸೋಕುಗಳ ಜರತಾರಿ ಸೀರೆ
ಕಟ್ಟಿಕೊ ಕಟ್ಟಿಕೊ ನೆನಪಿನ ಗಂಟು

ಒಡಲ ಸುಡುಗಾಡಲ್ಲಿ
ಎಲುಬು ಚೂರು ಕರುಕು ಬಾಡು
ಬಿಸುಟ ವಿಮಾನಗಳ
ನಡುವೆ ನಾನಿಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬೊಂಟಿ
ಪಕ್ಕ ಈ ಮುದಿಯೆತ್ತು

ನೀ ಬರುವೆ ಬರುವೆ ಎಂಬ ಕನಸಿನ
ಇರುವೆ ಕಚ್ಚಿದರೂ
ಮರೆತು ಒರಗಿರುವ ಭೂತಗಣಗಳ
ನಡುವೆ

ಶಕ್ತಿಯಿಲ್ಲದೆ ಶಿವನ ಮೈಯೆಲ್ಲ ಶವವಾಗಿ
ಬತ್ತುವಳು ಗಂಗೆ ತಲೆಯಲ್ಲಿ
ಕಂದುವನು ಚಂದ್ರ ಮುಡಿಯಲ್ಲಿ

ನನ್ನ ಎದೆಗೊರಗಿ ಹಗಲುಗನುಸುತ್ತಿದ್ದ
ನಿನ್ನ ಹೆರಳುಗಳ ಕಪ್ಪು ಹೊಳಪಲ್ಲಿ
ಹೊಕ್ಕು ಬಾಗಿದ ಸೂರ್ಯ ಕಿರಣಗಳ ಬಿಲ್ಲು
ಒಡೆದು ಕಾಮನಬಿಲ್ಲು
ಎಷ್ಟು ಕಾಮನಬಿಲ್ಲು ಲೋಕಗಳು
ಭೂತಗಳ ಬೂದಿಬುಡುಕನ
ಬುಡುಬುಡುಕೆಯವನ
ಸುಡುಗಾಡು ಮೈಯಲ್ಲಿ

ಹೋಗು ದಕ್ಷನ ಮಗಳೆ
ದಶದಿಕ್ಕುಗಳ ಜ್ವಾಲೆ ಕರೆಯುತ್ತಿದೆ ನಿನ್ನ
ಮೂಲೋಕಗಳ ಯಜ್ಞಶಾಲೆ ಕರೆಯುತ್ತಿದೆ ನಿನ್ನ
ಮರೆತ ವಿಲಯದ ಧೂಮಮಾಲೆ ಕರೆಯುತ್ತಿದೆ ನಿನ್ನ
ಬಾರೆ ಸತಿ ಬಾಯೆಂದು
ಪತಿಯಿದ್ದರೂ ನಿನಗೆ ಸತಿಯೆಂದು

ಕ್ಷಾಮ ಡಾಮರ ಢಮರು ತೊಗಲು ಹರಿಯುವ ಹಾಗೆ
ಕ್ರೂರ ಕರ್ಕಶ ಮೊರೆತ ಹಾಡು ಅನ್ನುವ ಹಾಗೆ
ಅಸುರರೆ ಸುರರಾಗಿ ಸುರರೇ ಅಸುರರ ಹಾಗೆ

ಕೇಕೆಕೇಳಿ ನಡುವೆ
ಮಂತ್ರ ಘೋಷಣೆ ನಡುವೆ
ನರರ ನರಕಿಗರ ಮಾಂಸ ಭಕ್ಷಣೆ ನಡುವೆ

ನೀ ಹೋಗಿ
ಶಿವನೆಲ್ಲಿ ಭವನೆಲ್ಲಿ
ಅಂತ ಬಿದ್ದಾಗ ಉರಿಯಲ್ಲಿ
ನಿನ್ನ ಜೊತೆ ಬೂದಿ
ಸುರಭೂಜಧೇನುಗಳು ಚಿಂತಾಮಣಿಗಳು

ಕೇಕೆ ಕೇಳಿಯ ನಡುವೆ
ಮಂತ್ರ ಘೋಷಣೆ ನಡುವೆ
ವರವರಗುಟ್ಟಿ ನರಕ ನನ್ನೊಳಗೆ
ನಾನು ನರಕದೊಳಗೆ
ಓದಲು ಸುಡುಗಾಡೊಳಗೆ
ಎಲುಬು ತುಣುಕುಗಳೊಳಗೆ
ಜೀವ ಸಂಚಾರಗಳು

ಹುಳುಗಳೂ ಫಣಿಯಾಗಿ
ಹೆಡೆಯೆತ್ತಿ
ಒಲೆದು ನೋವು ಪುಂಗಿಗೆ
ಆಚಾರವೂ ಚರವಾಗಿ
ಸಿಡಿಲು ಢಮರುಗ ಅಗೋ
ನರರೂಪಿ ಮಿಂಚುಬಳ್ಳಿ ಸಂಚಯ ಇಗೋ

ಕಡೆಲೆಲ್ಲ ಬಡಬಾನಲದ ತವರಿನ್ನು
ಇನ್ನು ರಕ್ತದ ವರ್ಷಾಕಾಲ
ಮಲಯ ಮಾರುತ ಇನ್ನು
ಪ್ರಳಯ ಜಂಝಾವಾತ
ಇನ್ನು ತಾಂಡವ ನೃತ್ಯ
ಅಗೋ ಬಂದ
ಇಗೋ ಬಂದ
ಭೂತಗಣಗಳ ನಾಥ
ವೀರಭದ್ರ
ಅಹಹಾ ಕರುಣಾ ಸಮುದ್ರ

ದೇವಿಯರ ಅಳಲು ಮುಟ್ಟಿದರು ನಭವನ್ನು
ಕಿವುಡಾಗಿ ಕುರುಡಾಗಿ ಕಡಿಯುವನು
ದೇವದೇವರ ರುಂಡ
ಕೆಡಹುವನು ಸ್ವರ್ಗ ವೈಭವ ಸ್ತಂಭ

ಕೇಕೆಕೇಳಿಗಳೆಲ್ಲಿ
ಮಂತ್ರಘೋಷಣೆಯೆಲ್ಲಿ

ಅವನಿಕಾಂತನೆ ಅವನೇ ಬೇಕೆಂದು ಎಂದು
ಭವಭವದಿ ಬೆಂದು
ಮತ್ತೆ ನೀ ಹುಟ್ಟುವುದು ಬೆಟ್ಟಗಳ ಮಗಳಾಗಿ
ಘಟ್ಟಗಳ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಬಯಲು ಬಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ
ಕಾಡುಗಳ ಒಡನಾಡಿ ಬಾನಾಡಿ ಕೋಗಿಲೆ ಗಿಳಿಯ ಜೊತೆ ಮಾತಾಡಿ
ಸಿಂಹಶಾರ್ದೂಲಗಳ ಜೊತೆ ಆಟಗಳಾದಿ
ಬೆಳಕು ಬೇಡರ ರಸಸಿದ್ಧಿಯೋಗಿಗಳ
ಜೊತೆ ಜೊತೆ ಅಲೆದಾಡಿ
ಹೊಸಜಾಗದ ಕಡಲ ಕರೆ
ನದೀ ತೀರಗಳ ಪಕ್ಕ
ಹಸಿರಾದ ನಗರಗಳ
ಹಸಿವಿರದ ಹಳ್ಳಿಗಳ ಗಲ್ಲಿ ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ
ಅರಸಿ ಅರಸುತ ಬರುವೆ
ಕೋಟಿ ದೇಹಗಳಲ್ಲಿ
ಕೋಟಿ ಕೊರಳುಗಳಲ್ಲಿ
ಬೆಳದಿಂಗಳೇ ಬಿಸಿಲೆ
ಕೋಗಿಲೆಯೇ ಮಾಮರವೆ
ಹೇಳಿ ಎಲ್ಲಿದೆ ಹಾದಿ

ನಾ ತೊರೆದು ಬಂದ ಭವಹರನ ಭವನಕ್ಕೆ
ಕಾದಿರಿವೆ ಕಾದಲೆ ನಾನು ನಿನಗಾಗಿ
ಮರುಭೂಮಿ ಹಿಮರಾಶಿ ಸುಡುಗಾಡುಗಳ ಜೊತೆಗೆ
ಯೋಗಮುದ್ರೆ ತಳೆದು

ದೇವ ಮಾನವನಾದ ಆ ಯುಗದ ಮೊದಲು
ನೀನು ನನ್ನ ಇಹಗಳ ಒಡತಿ
ನಾನು ನಿನ್ನ ಮಹಗಳ ಒಡೆಯ

ಬೆಸೆದು ಅರೆಚಣ
ಬಿರಿಸಿ ಮರುಚಣ ಬಿಡಿಸುವ
ಅಪ್ಪುಗೆಯೆ ಸಿಹಿಮುತ್ತೆ
ಈ ಕ್ಷಣವೆ
ನಮಗೆಲ್ಲ

ತೀಡಿಕೋ ಮುಂಗುರುಳು
ಹೋಗು ಹೋಗಿ ಬಾ
ದಕ್ಷನ ಮಗಳೆ


To The Daughter of Mountains*

*Parvati (Daughter ofMountains) is the name of God Shiva’s wife. In her earlier incarnation, the goddess was born as Dakshayani (Daughter of Daksha). According to Shiva cycles of myths, Daksha
performed a sacred yagna, a ritual of sacrifice, to which he invited all great gods but refused to invite Shiva as he was the friend of inauspicious demons, asuras. Against Shiva’s wish, Dakshayani goes to her father to expostulate with him and get her husband invited. But, when Daksha insults her in the presence of the gods, furious, she jumps into the fIames of the sacrifice. When the news ofher self-
immolation reaches Shiva, he sends his terrible aspect Virabhadra to wreak vengeance on Daksha and the other gods.

Separated from his Goddess, Shiva feels powerless and goes into severe austerities for ages. In the meantime, Dakshayani is reborn as Parvati. In the hope of reuniting with Shiva, she undertakes
intense austerities. The story of separation and reunion ends with their marriage and birth of the warrior god Kumara, who rescues gods from demons. This forms the story of Kalidasa’s poem, Kumara Sambhavam.

Shiva to his wife and beloved:

Go Daksha’s daughter,
These hundred-mountains-old snow
Will be waiting, without melting,

The blue snow lotuses will continue
To bloom in frozen, dark, caves
In the hope that you will return one day

Nandi and Bhringi**
My demon attendants will be dancing
Turning their hands into burning torches
Burning the lamp in their eyes
With the oil of their life-force
Moving to the beats of your returning steps
Beating the drums of their chest and stomach
Their stamping feet now reaching underworlds
So that the highest peaks begin to shake
The peaks rising and piercing skies…
They will leap and spin
Roll down tired and sweating
Rise up again and dance
In the hope of your return

Go now, Daksha’s daughter.

When were we kin,
I, a beggar by birth,
You, daughter of gods?
Get up, it is time
Bundle up all our memories
Of kisses and embraces

I will wait for you to return
In the cremation ground of my body
With this aged bull as my sole company
In the midst of burning biers

Without Shakti,
Shiva is lifeless;
The Ganga on his head will dry up
The moon in his forehead will wane

When you sat once
Leaning your head on my chest
Sun beams entered your dark hair
And, refracted, broke into rainows –

O whole world of rainbows
On the chest of the beggar
The kettle-drum man
Dwelling with the dead
In cremation grounds

Go now, Daksha’s daughter
The colossal flames in ten directions
Are calling you
The sacrifice hall of three worlds
Is calling you
The forgotten flames of cosmic destruction
Are calling you
To your death
I will survive, shamelessly

In the midst of clamour and commotion
In the midst of internal incantations
In the midst of the cruel banquet
Where gods eat human flesh
You will go asking:
‘Where is my lord, auspicious one?’
When giant flames consume you
Along with you are burnt down
Heavenly cows and trees
‘Ihe wish-fulfilling diamonds

In the midst of clamour and commotion
And ceaseless incantations
Hells will begin to roll in me
I am in the hell
Of my body, the cremation ground
Look!
Life has begun to course the dead
Turning tiny insects into giant cobras
Dancing with raised hoods

To the tune of the snake man’s flute
Listen!
The beats of thunder’s kettle-drum
Huge human-shaped lightening creepers

Volcanoes are erupting in all the oceans
Now is the season for the rain of blood
Of gentle breeze turning into a hurricane
Now, the tandava dance
Here he comes,
The lord of demons,
Virabhadra,***
The ocean of compassion infuriated
Deaf to the cries of goddesses,
He must have his revenge
Will cut down arrogant gods
Pull down the proud pillar of splendour

When the harvest of blood and vengeance ends,
When cries and incantations cease,
You will return
Wanting him and him alone
You will be reborn
As the daughter of mountains
Through the valleys
Along planes
Sporting in forests
Prattling with parrots and koyal birds
Playing with lions and tigers
Walking with yogis and alchemists
On the shores and banks
Of oceans and rivers of the world
reborn
Through the lanes and streets
Of green cities and prospering villages
You will come

In a million forms
Asking in a million voices;
O moonlight!
O sunlight!
O koyalbird!
O mango tree!
Tell me, all of you
Where is the road to the palace
Of my lord
Whose sight ends all my longings?

I will be waiting for you, love,
In yoga pose
In snow, deserts and cremation grounds

On that day
Humans turn divine
But for now, we have just this moment
One last embrace
One parting kiss

Arrange your curls.
Good bye,
Daksha’s daughter

(1981)

*Parvati, Shiva’s spouse. Her name means: Daughter of Mountains
**Shiva’s attendants
*** Shiva’s fierce form

ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿ